🏛️ Diyarbakır Surları: Dünyanın En Uzun Savunma Duvarı
Diyarbakır, 5.5 kilometre uzunluğundaki surlarıyla ünlü bir şehirdir. Çin Seddi'nden sonra gelen en uzun savunma duvarı olma özelliğini taşıyan bu surlar, şehrin simgesi konumundadır. Roma, Bizans, Emevi, Abbasi, Selçuklu ve Osmanlı gibi birçok medeniyetin izlerini taşıyan surlar, üzerindeki kitabeler, kabartmalar ve figürlerle adeta bir açık hava müzesi niteliği taşır. Siyah bazalt taşından inşa edilen bu görkemli yapı, binlerce yıldır Diyarbakır'ı korumaktadır.
Peki Diyarbakır surlarının tarihi nedir, hangi bölümlerden oluşur? İşte size Diyarbakır surları rehberi.
Surların Tarihi
Diyarbakır surlarının tarihi, MÖ 3000'li yıllara kadar uzanmaktadır. İlk olarak Hurriler tarafından inşa edilen surlar, daha sonra Roma, Bizans, Emevi, Abbasi, Selçuklu ve Osmanlı gibi birçok medeniyet tarafından onarılıp genişletilmiştir.
Roma İmparatorluğu döneminde MS 4. yüzyılda büyük bir onarım geçiren surlar, bugünkü görünümünün temelini oluşturmuştur. İslami dönemde ise surlara kitabeler ve kabartmalar eklenmiştir. Özellikle Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde yapılan onarımlar ve eklemeler, surların bugünkü zengin dokusunu oluşturmuştur.
Surlar, yüzyıllar boyunca kente yapılan saldırılara karşı başarılı bir şekilde direnmiş ve Diyarbakır'ın korunmasında önemli rol oynamıştır. 2015 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınan surlar, günümüzde de büyük ölçüde sağlam durumdadır.
Surların Yapısı
Diyarbakır surları, siyah bazalt taşından inşa edilmiştir. 5.5 kilometre uzunluğunda olan surlar, 4 ana kapı ve 82 burçtan oluşmaktadır. Surların yüksekliği 8 ila 12 metre arasında değişirken, genişliği 3 ila 5 metre arasındadır.
Surlar üzerinde bulunan 82 burç, savunma amaçlı olarak inşa edilmiştir. Her bir burcun farklı bir özelliği ve adı vardır. Burçlar, okçuların ve askerlerin konuşlandığı noktalar olarak kullanılmıştır. Bazı burçların içinde odalar, depolar ve sarnıçlar bulunmaktadır.
Surların üzerinde yürüyüş yapmak mümkündür. Özellikle gün batımında surlardan izlenecek manzara, unutulmaz bir anı olarak hafızanıza kazınacaktır. Surların bazı bölümlerine çıkarak Hevsel Bahçeleri'ni ve Dicle Nehri'ni kuşbakışı izleyebilirsiniz.
Sur Kapıları
Diyarbakır surlarında dört ana kapı bulunmaktadır:
Dağ Kapı: Surların kuzeyinde yer alan kapı, adını kuzeydeki dağlara açılmasından alır. En görkemli kapılardan biridir. Üzerinde Roma ve İslami döneme ait kitabeler bulunur. Kapının iki yanında yükselen burçlar, görkemli bir görünüm sunar.
Urfa Kapı: Surların batısında yer alan kapı, adını batıdaki Urfa (Şanlıurfa) şehrine açılmasından alır. Üzerinde farklı dönemlere ait onarım kitabeleri vardır. Kapıdan içeri girildiğinde, tarihi çarşı bölgesine ulaşılır.
Mardin Kapı: Surların güneyinde yer alan kapı, adını güneydeki Mardin şehrine açılmasından alır. Dört kapı içinde en sade görünümlü olanıdır. Ancak tarihi önemi büyüktür.
Yeni Kapı: Surların doğusunda, Dicle Nehri'ne bakan tarafta yer alan kapı, adından da anlaşılacağı gibi diğer kapılardan daha geç bir dönemde açılmıştır. Kapıdan çıkıldığında, Hevsel Bahçeleri'ne ve Dicle kenarındaki mesire alanlarına ulaşılır.
Önemli Burçlar
Surlar üzerinde bulunan 82 burçtan bazıları özellikleriyle öne çıkar:
Yedi Kardeş Burcu: En iyi korunmuş burçlardan biridir. Üzerinde yedi kardeşi temsil ettiğine inanılan kabartmalar bulunur. Burcun içinde odalar ve bir sarnıç vardır.
Evli Beden Burcu: Üzerindeki aslan-boğa kabartmasıyla ünlüdür. Bu kabartma, Hitit dönemine kadar uzanan bir semboldür. İki hayvanın mücadelesini tasvir eden kabartma, oldukça etkileyicidir.
Keçi Burcu: Gün batımında harika bir manzara sunar. Burçtan Hevsel Bahçeleri ve Dicle Nehri'nin muhteşem manzarası izlenebilir. Fotoğraf tutkunları için ideal bir noktadır.
Ulu Beden Burcu: Surların en yüksek burçlarından biridir. Üzerinde kitabeler ve kabartmalar bulunur. Burçtan surların uzunluğunu kuşbakışı görmek mümkündür.
Surlardaki Kitabeler ve Kabartmalar
Diyarbakır surları, üzerindeki kitabeler ve kabartmalarla adeta bir açık hava müzesi niteliği taşır. Farklı dönemlere ait 60'tan fazla kitabe ve kabartma bulunmaktadır.
Roma dönemi kabartmaları: Asker figürleri, hayvan kabartmaları ve mitolojik sahneler. Bu kabartmalar, Roma döneminin sanat anlayışını yansıtır.
İslami dönem kitabeleri: Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait yazıtlar, onarım kitabeleri ve ayetler. Bu kitabeler, surların tarihi hakkında önemli bilgiler verir.
Figürlü kabartmalar: Aslan, boğa, kartal gibi hayvan figürleri ile insan figürleri. Bu kabartmalar, farklı dönemlerin sanatsal anlayışını yansıtır.
Surlar ve UNESCO
Diyarbakır surları, 2015 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınmıştır. Hevsel Bahçeleri ile birlikte listede yer alan surlar, dünya kültür mirası açısından büyük önem taşımaktadır.
UNESCO tarafından yapılan değerlendirmede, surların "insanlık tarihinin farklı dönemlerine ait izleri taşıyan eşsiz bir yapı" olduğu vurgulanmıştır. Ayrıca surların, istisnai evrensel değere sahip bir kültürel miras olduğu belirtilmiştir.
Surlarda Gezi Rotası
Diyarbakır surlarını keşfetmek için bir günlük rota:
Sabah 09:00 - 11:00: Dağ Kapı'dan başlayarak surların kuzey bölümünü keşif
Sabah 11:00 - 12:30: Yedi Kardeş Burcu ve Evli Beden Burcu ziyareti
Öğle 12:30 - 13:30: Tarihi bir mekanda yemek
Öğleden sonra 13:30 - 15:00: Mardin Kapı'ya kadar surların güney bölümü
Öğleden sonra 15:00 - 16:30: Keçi Burcu'nda manzara keyfi
Akşam 16:30 - 18:00: Gazi Köşkü'nde gün batımı
Bu rota, Diyarbakır surlarının ihtişamını keşfetmek için harika bir fırsat sunar.
🌟 Son Söz
Diyarbakır surları, binlerce yıllık tarihi, görkemli yapısı ve üzerindeki kitabelerle dünyanın en önemli savunma yapılarından biridir. Çin Seddi'nden sonra gelen en uzun sur olma özelliğini taşıyan bu eşsiz yapı, Diyarbakır'ın simgesi konumundadır.
Surların üzerinde yürürken, binlerce yıl önce burada nöbet tutan askerleri, surlara saldıran orduları ve bu topraklarda hüküm süren medeniyetleri düşünebilirsiniz. Her bir taş, her bir kabartma, size farklı bir hikaye anlatacaktır.
Diyarbakır surları hakkında daha fazla bilgi almak için Diyarbakır kültür mirası sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Yorumlar
Yorum Gönder